Voor hulpverleners

Aan hulpverleners met vragen raden we aan contact op te nemen met prof. Imke Baetens van de VUB.
Op haar website www.zelfverwonding.be vind je allerlei informatie voor professionals.

Voor leerkrachten en opvoeders

Als leerkracht is het altijd schrikken als je merkt dat een leerling zichzelf verwondt. Vaak voel je je machteloos en weet je niet hoe te reageren. Je vraagt je af hoe je de leerling kan helpen en welke stappen je best onderneemt.

Wat kan je als leerkracht doen?

In de eerste plaats: Luisteren! Luister naar de leerling en zijn/haar verhaal. Probeer bij het luisteren zo open mogelijk te zijn en veroordeel niet. Het is al een grote stap vooruit dat de leerling besloten heeft om er over te praten. Dit mag ook best gezegd worden tegen de leerling(e) zelf.

Laat ze in de eerste plaat hun verhaal doen. Er is (vaak) een achterliggende reden waarom een leerling(e) zichzelf verwondt. Probeer tijdens het gesprek eventueel de risico's op meer zelfverwondend gedrag in te schatten. Dit is moeilijk, en zeker niet het hoofddoel van het gesprek tussen jou en de leerling(e). Daarom is het belangrijk om samen te kijken of de stap naar professionele hulpverlening gezet kan worden. Je kan daarbij als leerkracht bijvoorbeeld mee gaan naar een afspraak bij het CLB. Bespreek de stappen die je wilt zetten altijd samen met de student(e). Dit geeft een gevoel van vertrouwen en respect.

Dwing tijdens het gesprek verder niet aan om bijvoorbeeld de wonden of littekens te laten zien. Wanneer de persoon dit zelf wil, zal men dit uit eigen beweging wel doen. Je mag ook uw eigen grenzen hierin aangeven, als je dit als leerkracht zelf liever niet ziet. Ook dwingen om te stoppen met zelfverwonding is niet nuttig. Dit leidt er mogelijk toe dat de leerling(e) niet meer wil praten in de toekomst en de zelfverwonding nog meer stiekem zal gaan doen.

Verder is het belangrijk om eventueel de klassituatie wat in de gaten te houden. Zijn er bijvoorbeeld nog andere leerlingen op de hoogte van het zelfverwondend gedrag? Hoe gaan zij er mee om? Zijn er anderen die zichzelf ook verwonden? In sommige gevallen kan een klasgesprek een oplossing bieden.

Wat kan je als school doen?

Als school is het belangrijk een beleid te hebben omtrent zelfverwondend gedrag en suïcide. Neem de volgende punten in acht:

  • personeel is op de hoogte van signalen van zelfverwonding

  • de attitude van leerkrachten tegenover zelfverwondend gedrag wordt bijgestuurd

  • er is een duidelijk stappenplan voor leerkrachten en personeel

  • de leerling wordt gestimuleerd om hulp te zoeken

  • er wordt een focus op zelfzorg gelegd

  • er wordt samengewerkt met CLB en professionele hulpverlening

  • bouw een adequate leerlingenbegeleiding uit

Enkele nuttige adressen voor leerlingen:

Het Jongeren Advies Centrum (JAC). Hier kan de jongere gratis en anoniem zijn of haar verhaal doen en begeleid worden: www.jac.be

Awel. Dit is de vroegere kinder- en jongerentelefoon. Als de leerling het moeilijk heeft en niet bij je terechtkan, dan kan de jongere daar zijn of haar verhaal doen: www.awel.be

Verwonderd VZW: Er is een e-mail buddysysteem waar naar gemaild kan worden om te praten over je zelfverwonding: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.